خانهپل سوخته کابل، راوی تاریخی نسل های سوخته
در گذشتهای نه چندان دور، زیر یک پل قدیمی، مامن چهرههای خمیده و تکیدهای بوده که بیشتر شبیه ساکنان یک سیاهچال بودهاند تا انسانهایی در دنیای آزاد. تودهای تاریک از بدنهای در هم لولیده که دیدن و شناختن آنها آسان نبود. حضور معتادان، این مکان را به جایی آلوده، رعبآور و غمانگیز تبدیل کرده بود؛ جایی که سرنوشت دردناک انسانها را به تصویر میکشید. تأثیرات روانی منفی، در کنار آلودگیهای زیستمحیطی، این فضا را برای ساکنان منطقه نگرانکننده کرده بود. پل سوخته کابل، یکی از نقاط شاخص و پررفتوآمد پایتخت افغانستان است؛ محلهای که در سالهای اخیر بیش از همه به دلیل معضل اعتیاد و مشکلات اجتماعی مورد توجه رسانهها و تحلیلگران قرار گرفته است.
تایم لاین زمانی پل سوخته کابل
پل سوخته کابل و معضلی به نام اعتیاد
پل سوخته کابل یکی از پلهای قدیمی و مهم در منطقه غربی این شهر است که در گذشته بر روی رود کابل ساخته شد. اطلاعات دقیقی درباره تاریخ ساخت این پل در دسترس نیست، اما به نظر میرسد که این پل برای اتصال مناطق مختلف شهر و تسهیل عبور و مرور ساخته شده باشد. در حالی که بالای پل، زندگی عادی و ترافیک در جریان بود، پایین پل دنیای دیگری داشت. گروههایی به دور هم جمع شدهاند و با استفاده از ورقههای فویل داغ، مواد مصرف میکنند. کنار مردی که مشغول ساخت پایپ شیشهای برای مواد است، جنب و جوشی عجیب و پرهیجان جریان دارد. یکی دیگر، وسط آن همه کثیفی، با دقت محاسن خود را با قیچی مرتب میکند. دستفروشی امیدوار، میان این توده انسانی میچرخد و چای میفروشد. یکی از مردان، نگاهی به جمعیت معتادان میاندازد و میگوید: «اینجا آدم خوب زیاد هست، مهندس، دکتر، باسواد... ولی مواد زندگیشان را خراب کرده. روز به روز هم بدتر میشه».
در سالهای اخیر، پل سوخته محل تجمع معتادان به مواد مخدر بوده است. صدها نفر از افراد مبتلا به اعتیاد در زیر این پل زندگی میکردند و این منطقه به یکی از نقاط بحرانی شهر کابل در زمینه اعتیاد تبدیل شده بود. اگر به پژوهش در زمینه اعتیاد و معضلات اجتماعی علاقمند بودید و قصد مطالعه میدانی از یک جمعیت گسترده از معتادان را داشتید، پل سوخته بهترین مکان برای این کار بود. کافی بود یک تکت هوایی به کابل تهیه کنید و به پل سوخته سری بزنید تا با صدها انسان درگیر اعتیاد که در زیر این پل زندگی میکنند مواجه شوید. شاید دلیل نامگذاری این پل به عنوان پل سوخته همین باشد؛ محل تجمع معتادانی که از آنها به عنوان نسل سوخته یاد میشود.
تلاشها برای بهبود وضعیت پل سوخته کابل
در دوره حکومت قبلی افغانستان، چندین بار تلاش شد که معتادان از این مکان جمعآوری شوند، اما این تلاشها بینتیجه ماند و حتی شمار معتادان روز به روز افزایش یافت. با روی کار آمدن حکومت طالبان، اقدامات قاطعتری برای جمعآوری معتادان از زیر پل سوخته صورت گرفت. در سالهای اخیر، مقامات محلی و سازمانهای غیردولتی تلاشهایی برای پاکسازی پل سوخته کابل از حضور معتادان و بهبود وضعیت این منطقه انجام دادهاند. در سال ۲۰۱۷، پلیس مبارزه با مواد مخدر افغانستان اقدام به جمعآوری معتادان و انتقال آنها به مراکز بازپروری، ارائه خدمات درمانی و همچنین افزایش نظارت و کنترل کرد. طالبان پس از به قدرت رسیدن در اوت ۲۰۲۱، اعلام کردند که بهزودی مشکل مواد مخدر پایتخت را حل خواهند کرد. در این راستا هزاران معتاد را از خیابانها جمع کرده و به مرکز بازتوانی ابن سینا در کابل بردند. هرچند هنوز مشخص نیست طالبان تا چه حد میتوانند این نسل سوخته را نجات دهند، اما دستکم با جمعآوری آنها از زیر پل، گامی انسانی برداشته شده است.
از پل سوخته تا پل خوشبختی کابل
در زمستان سال گذشته، همزمان با پاکسازی زیر پل از حضور معتادان، شهرداری کابل نیز وارد عمل شد و نام این پل را به پل خوشبختی تغییر داد. در همان زمان، نمایشگاه کتاب نیز روی این پل برگزار شد. حضور دختران در این نمایشگاه، رنگوبوی تبلیغاتی به اقدام طالبان داد، بهطوریکه تلاش شد چهرهای علاقمند به کتاب، آموزش و حتی موافق با حضور زنان از این گروه به نمایش گذاشته شود. پل خوشبختی کابل که زمانی مأمن غمانگیز نسل معتادان بود، اکنون با گلدانها و گلهای رنگارنگ تزئین شده است. برخلاف گذشته که عابران با ترس و اضطراب از کنار پل عبور میکردند، اکنون مردم با آرامش در کنار گلها عکس یادگاری میگیرند.
با این حال، معضل اعتیاد در کابل و به ویژه در منطقه پل سوخته همچنان به عنوان یک مشکل جدی اجتماعی باقی مانده است. شاید به همین دلیل است که مردم همچنان آن را پل سوخته میخوانند.
کامران نیاز، از دفتر مبارزه با مواد مخدر سازمان ملل، میگوید:
«در زمان مشکلات اقتصادی، بیخانمانی، و ناامیدی، مردم به دنبال راههایی برای مقابله با رنج خود میگردند. این شرایط، آنها را در برابر مصرف مواد آسیبپذیرتر میکند». فقر هم ترک اعتیاد را دشوارتر میکند. چند نفر از مردان زیر پل گفتند که قبلاً دورهی بیمارستان را گذراندهاند، برخی حتی چند بار. رامین از تجربه ناموفقش در بیمارستان میگوید: «وقتی از بیمارستان خارج شدم، چیکار میتونستم بکنم؟ باز هم کاری نبود... رفتم، ولی وقتی برگشتم بیرون، دوباره معتاد شدم».
در واقع، مشکل اعتیاد در افغانستان تنها به پل سوخته کابل محدود نمیشود. مقامات طالبان اعلام کردهاند که حدود پنج میلیون نفر در کشور به مواد مخدر اعتیاد دارند. به بیان دیگر، پلهای سوخته بیشماری در جایجای افغانستان وجود دارد. گویا خوشبختی وعده داده شده هنوز از راه نرسیده است.
خرید بلیط هواپیما برای بازدید از پل سوخته (خوشبختی)
اگر قصد کمک دارید، اگر میخواهید مشاهدات عینی را در ارتباط با این پل داشته باشید و ساکن تهران هستید، میتوانید با خرید بلیط هواپیما تهران کابل، به سرعت خودتان را به کابل افغانستان برسانید و پر پروازی باشید برای معتادان این شهر. کافیست بخواهید.
به امید خوشبختی پل سوخته
پل سوخته کابل، نماد تلخ بحران اعتیاد در افغانستان است؛ جایی که سالها مأمن صدها معتاد بیخانمان بود و به یکی از نقاط تاریک پایتخت تبدیل شد. تلاشهایی برای پاکسازی این مکان توسط دولت قبلی و طالبان انجام شده، از جمله تغییر نام آن به پل خوشبختی کابل و برگزاری برنامههای فرهنگی، اما چالش اصلی همچنان پابرجا است. فقر، بیکاری و ناامیدی، مسیر بازگشت معتادان را دشوار کرده و اعتیاد را به بحرانی ملی تبدیل کرده است. پل سوخته دیگر فقط یک مکان نیست؛ نمادی است از نسلی سوخته و واقعیتی تلخ که با تغییر نام، پاک نمیشود.
