ولی هم چنان به مثابه یک مرکز مذهبی سیاسی مطرح بود. گروه های سیاسی محلی از مدت ها پیش, در سرزمین های اسلامی, به دفاع از داعیه های خود پرداخته و جریان های متلاطمی را ایجاد کرده بودند. در واقع از سال 260ه’ به بعد بود که جنبش و حرکت شاخه اسماعیلیه مذهب تشیع, موج تلاطم و تخالف را در سرزمین های خلافت عباسی ایجاد کرد و در پایان این سده به اعلام خلافت فاطمی در شمال افریقا پیوست. اینان با توسل به