تبار و ترک زبان بیات بود. این قبیله از آذربایجان به عراق عرب مهاجرت کرده و در شهر حلّه سکنی گزیده بود. در باره تاریخ دقیق ولادت و محل تولد فضولی اتفاق نظر وجود ندارد(2)، اما با تکیه بر قراینی صارفه می توان گفت فضولی به احتمال قوی در سال 890 ه.ق در بغداد به دنیا آمده است.(3) گفته شده پدرش ملا سلیمان حلی از علمای بزرگ و مفتی شهر حله بود (4) بنابر این سخن، محمد فضولی در خانواد ه ای دانش پرور
راندن اقلیّت شیعه در این منطقه سامان داده اند. از دیگر سو، با وجود دست کاری های بسیاری که در محو یا تغییر منابع تاریخی مربوط به سهم و نقش تشیّع در این منطقه صورت گرفته، مذهب تشیع در کنار تأثیر حایز اهمیتی که انقلاب اسلامی در احیا و گسترش آن در دوره معاصر بر عهده داشته، به استناد شواهد و مدارک تاریخی غیرقابل انکاری که امروزه نیز قابل دسترسی است، دارای نقش مهمی در ورود و گسترش اسلام و
(علیه السلام) دختر یزدگرد ساسانی باشد بسیار بعید به نظر می رسد و حتی سعید نفیسی در تاریخ اجتماعی ایران ، آن را افسانه می داند. از مستشرقین کریستن سن قضیه را مشکوک می داند و ادوارد براون نیز داستان را مجعول می داند. استاد شهید مرتضی مطهری می گوید : ” داستان علاقه ی ایرانیان به ائمه ی اطهار به خاطر انتساب آن ها به خاندان ساسانی از طریق شهربانو از نظر تاریخی عیناً همان داستان کسی است که گفت : “امام زاده