خانهشاپور جورکش هم پدیدارشناس بحران فرهنگ بود؛ هم اسطوره ستیز!
سایر منابع:
با دوستان خود به اشتراک بگذارید
می پسندم
0
سایر خبرها
حمید مصدق؛ پیوند شعر و حقوق
بخش های ارزشمند کارنامه ادبی مصدق، منظومه ی درفش کاویان است. او در این اثر، با مهارت یک پژوهشگر تاریخ و لطافت یک شاعر، به سراغ اساطیر کهن ایرانی رفت. اما هدف او صرفاً روایتِ گذشته نبود؛ مصدق در این منظومه، اسطوره را به عنوانِ ابزاری برای تقویتِ هویت ملی و ایثار به کار گرفت. او کاوه را به عنوان نمادی از اراده ی ملی بازآفرینی کرد تا به انسانِ معاصر بگوید که ریشه های او در اصالت و پایداری است. او در لایه های عمیق این شعر، به نفی سستی و ناامیدی می پردازد. مصدق به مخاطب خود می آموزد که سرنوشت، امری گریزناپذیر نیست، بلکه این اراده و تلاش است که مسیر آینده را رقم می زند. کاوه ی او، تجسمِ ...
آلبوم آواها و نغمه های رضوی در فرهنگ مردم ایران در موزه ملک رونمایی شد
: در این نگرش، معرفت امری اکتسابی صرف نیست، بلکه نوعی تذکر و به یادآوردن حقیقتی ازلی است که انسان در گذر به جهان مادی آن را به فراموشی سپرده است و هنر می تواند زمینه این تذکر را فراهم کند. وی تأکید کرد که در سنت عرفانی اسلامی نیز انسان موجودی صرفاً جسمانی تلقی نمی شود، بلکه دارای پیشینه ای روحانی است و به همین دلیل مواجهه با نغمه های موزون می تواند خاطره ای از آن حقیقت پیشین را در جان او زنده کند. به اعتقاد او، از این منظر موسیقی ظرفیتی پالاینده برای نفس انسان دارد و می تواند او را از سطح ادراک حسی به ساحت ادراک شهودی و معنوی ارتقا دهد؛ برداشتی که در مباحث جدید نیز با ...
از بتهوون تا واگنر؛ موسیقی آلمانی چگونه تحت تاثیر فلسفه قرار گرفت؟
آغاز می شود . یک صبح در خانه لیست، اثر جوزف کریهوبِر، 1846 این احساس از جایگاه بنیادین موسیقی در تاریخ بشر و روح انسان، فیلسوفان رمانتیک را بر آن داشت که وظیفه خود را به شکل موسیقی تصور کنند. نووالیس شاعر و فیلسوف با شور و شوق درباره کاربرد موسیقایی هنرِ نویسندگی نوشت؛ باید همان گونه که آهنگساز آهنگسازی می کند، نوشت. فریدریش شلگل، در کانون دایره فکری ینا، حتی فراتر رفت: هر هنر دارای اصول موسیقایی است و وقتی کامل شد، خودش به موسیقی تبدیل می شود. این حتی درباره فلسفه و البته ادبیات و شاید حتی درباره زندگی نیز صادق است. برای فیلسوفان ایده آلیست که وجود واقعیت عینی ...
فال الدین جاحظ را زنده می کند/ جاحظ میان مردم، اندیشه اش برای امروز
زبان فارسی بیوگرافی نویسی را کم داریم، توصیه احمد فال الدین برای پرداختن نویسندگان معاصر ایران به ژانر بیوگرافی نویسی چیست؟ او پاسخ داد: ایرانی ها چیزی کم ندارند برای آغاز این ژانر، ایران تاریخ طولانی دارد و شخصیت های بسیار بزرگی دارند که می توانند آنها را در رمان های خود فرابخوانند. مواد اولیه آن را دارند، فقط کافی است که عناصر داستانی را به کار ببرند برای روایت. مثلاً یک جوان رمان نویس مصری شروع به نوشتن رمانی درباره ابن سینا کرده است که یک شخصیت بزرگ ایرانی است. مهدی فیروزان توضیح داد که احمد فال الدین کتاب دیگری دارد درباره غزالی که در جهان عرب با نام دانشمند شناخته میشود، و نشر هرمس آن را در دست ترجمه دارد و به زودی به بازار می آید. در ادامه نیز رضوانی آخرین پرسش را از نویسنده کتاب کرد و گفت: فکر میکنید اگر امروز جاحظ زنده بود و کتاب شما را می خواند، چه می گفت؟ فال الدین جواب داد: هل کنت بما قبح؟ آیا من واقعاً اینقدر زشتم؟ ...
روایت، حقیقت و زبان فارسی
برای ورود به بحث معرفی شد و به این نکته پرداخته شد که در مباحث ضددینی معاصر، گاه از شباهت روایت های اسطوره ای و دینی برای تضعیف دین استفاده می شود. همچنین در پاسخ به این رویکرد، مطرح شد که حقیقت واحد است اما در ظرف های مختلف و متناسب با ظرفیت فهم مخاطبان، صورت بندی می شود. از این منظر، تفاوت روایت ها امری طبیعی و اجتناب ناپذیر است. سخنران در ادامه بر این نکته تأکید کرد که هر حقیقتی در فرآیند بیان و تبدیل شدن به کلام، دچار نوعی تنزل می شود. برای توضیح این موضوع، به مثالی قرآنی اشاره شد که سعدی نیز آن را در شعر خود بازتاب داده است؛ بارانی که در ذات خود پاک است اما بسته به زمینی که بر آن ...
آینده، بیگانۀ رو به روبرو
خوب هم هست ، می گوید آره، آره خوبه ؛ اگر از شعری انتقاد بکنی، با نگاه و کلمات عجیب و غریب، از تو عذر می خواهد ولی طوری از تو عذر می خواهد که انگار از آن شعر هم عذر خواسته است. این تنها دودوزه بازی است که در او سراغ دارم، این تنها دکان دونبشه ایست که باز می کند؛ دونبشی از عذرخواهی، هم در برابر یک موجود پرچانه ای چون من و هم در برابر موجود بی زبانی چون شعر. گاهی از کلمات فنی شعر هم اسم می برد. ولی فقط از کلماتی که تقریباً همه می فهمند: سمبول، وزن، چارپاره، عروض، استعاره، تکنیک. ولی دیگر به طور جدی سعی نمی کند که فنی بشود. قسمت های خوب شعری را که تو می خوانی، بو می کشد، یک حس غریزی برای فهم بد و خ ...
تأملی در روح جمعی ایرانی
. درست است که قهرمان در چنین افقی برای تعیین سرنوشت تاریخی و ملی خویش می رزمد؛ اما گستره تأثیر کنش قهرمانی او جهانی است. به سبب غلبه همین نگرش؛ یعنی زنده بودن بینش قهرمانی است که فرهنگ حماسی و پهلوانی ایرانی دائماً مکتب ساز است. از مکتب قهرمانی جهان پهلوانان ایرانی چون رستم و اسفندیار وگرشاسب و... -که شرح دلاوری هایشان در شاهنامه فردوسی و گرشاسب نامه و... به شعر درآمده- تا قهرمانان ملی چون سورنا و در دوره معاصر میرزاکوچک خان ها و رئیسعلی دلواری ها و شهید حاج قاسم سلیمانی ها و .... برمی آید که قهرمان حماسه همانند قهرمان عصر اسطورهای تعالی یافته و ملحوظ عنایت خداست و این خود از پایگاه ...
جامعه شناسی یا ایدئولوژی؟
تکوین یافته یا در حال تکوین است. خب آیا جامعه شناسی می تواند اینها را بفهمد و بشناسد و از نو به زبان خودش توضیح بدهد؟ انقلاب مشروطه یک جور نقد خود بود، یک جور واسازی خود بود. اگر از منظر آگاهی و جهان بینی به مشروطیت نگاه کنیم، مشروطه نوعی ویران سازی خویشتن بود به امید ساختن دوباره ی خویشتن. جامعه ایرانی در آئینه ی مشروطیت خودش را نقد و واسازی کرد. حالا جامعه شناسی چه نسبتی می تواند با چنین جامعه ای داشته باشد؟ مثلاً مارکس می گوید در اروپا پدیده ای به نام سرمایه داری یا کاپیتالیسم تکوین یافت و همین کاپیتالیسم منطق تغییر تاریخ اروپا را به دست گرفت. سرمایه داری همه چیز را از سیاست گرفته تا دین ...
معرفی برگزیدگان جایزه شهید همدانی
اهل کتاب، مطالعه بود و با یک پشتوانه های عمیق فرهنگی برای کشور سرمایه فکری و معنوی تدارک دید. اخلاص و تواضع شهید همدانی یکی از شاخصه های اصلی شخصیت او بود. البته در تبیین شخصیت این شهید باید از اسطوره سازی های غیرواقعی پرهیز کنیم و الگوهایی قابل فهم برای نسل امروز ارائه بدهیم. نسل جدید به ارتباط زنده و واقعی با اسوه های خود نیاز دارد و در این راستا ظرفیت های ادبی و روایی هنوز به طور کامل به کار گرفته نشده اند. وی در بخش دیگر سخنانش با تاکید بر توجه جدی به به پژوهش درتولید آثار فرهنگی گفت: باید بدانیم ادبیات انقلاب اسلامی چه جایگاهی دارد و کجا ضعف داریم. نقد صریح و درون زا یک ضرورت ...
برگزیدگان چهارمین دوره جایزه شهید همدانی معرفی شدند
، مطالعه بود و با یک پشتوانه های عمیق فرهنگی برای کشور سرمایه فکری و معنوی تدارک دید.اخلاص و تواضع شهید همدانی یکی از شاخصه های اصلی شخصیت او بود.البته در تبیین شخصیت این شهید باید از اسطوره سازی های غیرواقعی پرهیز کنیم و الگوهایی قابل فهم برای نسل امروز ارائه بدهیم. نسل جدید به ارتباط زنده و واقعی با اسوه های خود نیاز دارد و در این راستا ظرفیت های ادبی و روایی هنوز به طور کامل به کار گرفته نشده اند. وی در بخش دیگر سخنانش با تاکید بر توجه جدی به به پژوهش درتولید آثار فرهنگی گفت: باید بدانیم ادبیات انقلاب اسلامی چه جایگاهی دارد و کجا ضعف داریم. نقد صریح و درون زا یک ضرورت است، نه تهدید ...
کارگاه حافظ شناسی و حافظ خوانی در لرستان برگزار شد
به گزارش ایکنا از لرستان، به همت معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی لرستان ، در ادامه سلسه کارگاه های حافظ شناسی و جلسات حافظ خوانی ، این کارگاه روز گذشته هفتم بهمن ماه با تدریس داریوش منصوری و با حضور اساتید و دانشجویان در سالن جلسات دانشگاه علمی کاربردی جهاد دانشگاهی لرستان برگزار شد. در این جلسه غزل شماره 1 حافظ شیرازی بازخوانی و مورد بررسی ادبی قرار گرفت. داریوش منصوری ، مدرس این دوره گفت: غزل نخست دیوان حافظ با مطلع الا یا أیها الساقی ادر کأساً و ناولها را می توان همچون بیانیه فکری و هنری حافظ دانست؛ غزلی که در همان آغاز، جهان بینی شاعر را در نسبت میان عشق، معرفت و نقد ریا ...
در شرایط کنونی زیر پرچم اهل بیت باید جمع شد/ زنگ خطر تحریف حضرت زهرا(س) در هیأت
و فاطمی، نقشی انکارناپذیر دارد. وی اضافه کرد: حتماً این بیت را شنیده اید: إن کان دینُ محمدٍ لم یستقم إلّا بقتلی یا سیوفُ خُذینی بسیاری گمان می کنند این شعر از کلمات امام حسین علیه السلام است، در حالی که سروده شاعر معاصر، محسن ابوالحب است؛ شعری که با زیبایی، صحنه و حال امام حسین علیه السلام را تصویر می کند. آن چنان این تصویرپردازی دقیق و طنین دار است که بسیاری از منبری ها و سخنرانان، برای توصیف عزت طلبی و جان فشانی امام حسین علیه السلام در مسیر دین، به آن استشهاد می کنند؛ گاه به عنوان کلام خود امام. خزعلی با اشاره به اینکه مداحی صرفاً مدح نیست؛ بلکه مدح ، رَثا ، حماسه ...
کتاب تردید ؛ غزل هایی از یک مدرس فلسفه که برگزیده یازدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر شد
که در آن، ساختار کلاسیک با مضامین و اندیشه های فلسفی و اجتماعی روزآمد درهم آمیخته شده است. شاعر در این مجموعه، با شاعرانه کردن اندیشه های فلسفی و آرای اجتماعی، کوشیده از منظری مدرن به بازخوانی جهان بپردازد. یکی از ویژگی های بارز این مجموعه، تنوع اوزان عروضی و استفاده از ردیف های تازه و گاه دشوار است. با وجود زبان کلاسیک و کثرت اشعار، به نظر می رسد این تنوع و سیالیّت زبان باعث شده است تا اثر مخاطب را خسته نکند و او را پیوسته به خوانش غزل بعدی ترغیب کند. ضیایی در این کتاب، از میراث غنی شاعران کلاسیک ایران بهره برده و در عین حال، نیم نگاهی به مضامین و دغدغه های معاصر انداخته است که به پویایی اثر انجامیده است. ...
ساختار و تاویل متن ؛ برگزیده دهمین دوره جایزه کتاب سال که تاکنون 23 نوبت زیر چاپ رفته است
بارها زیر چاپ رفت و تا سال 1403 به بیست وسومین تجدید چاپ خود رسید. عمده شمارگان آن بین 800 تا دو هزار نسخه بوده است. ساختار و تاویل متن یکی از آثار بنیادین و اثرگذار در حوزه نقد ادبی، نظریه متن و مطالعات فرهنگی در زبان فارسی به شمار می رود. این کتاب با نگاهی تحلیلی و نظام مند به بررسی دگرگونی های اساسی در شیوه های مواجهه با متن می پردازد و مخاطب را با مهم ترین رویکردهای نظری معاصر در فهم و تفسیر متن آشنا می سازد. نویسنده به طور مشخص بر گذار از ساختارگرایی به نظریه های تاویلی و پساساختارگرا تمرکز دارد و نشان می دهد که چگونه نگاه کلاسیک به متن به مثابه ساختاری منسجم، خودبسنده و ...
مکتب هرات و شعر فارسی ؛ تقدیر جشنواره بین المللی شعر فجر از بازخوانی پیوند هنر و ادبیات در عصر تیموری
به گزارش روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران ، در میان آثار تقدیر شده دهمین دوره جشنواره بین المللی شعر فجر، کتاب پژوهشی مکتب هرات و شعر فارسی تألیف حسن نصیری جامی، شایسته تقدیر بخش درباره شعر شناخته شد. این کتاب به بررسی یکی از درخشان ترین ادوار تاریخ فرهنگی ایران می پردازد که در آن شعر و هنر در کانونی واحد به نام هرات، به شکوفایی دست یافتند. حسن نصیری جامی (متولد 1345، تربت جام) پژوهشگر، مصحح و دانش آموخته دکترای زبان و ادبیات فارسی است. از جمله فعالیت های اجرایی وی می توان به ریاست دانشگاه فرهنگیان خراسان رضوی (پردیس شهید بهشتی) و رئیس اداره امور هنری اداره کل فرهنگ و ارشاد ...
سرّ نی ؛ شرحی ماندگار از مثنوی که همچنان پرمخاطب است
بخواهد پاسخ قطعی بدهد، شیوه خواندن مثنوی را به خواننده می آموزد. نویسنده بارها تأکید می کند که مثنوی کتابی برای حفظ کردن یا تفسیر خشک نیست، متنی زنده است که هر نسل می تواند با آن وارد گفت وگو شود. به همین دلیل زبان کتاب اگرچه علمی و دقیق است، اما خشک و دانشگاهی صرف نیست و خواننده علاقه مند نیز می تواند با آن همراه شود. این اثر از مولانا تصویر قدیسی دست نیافتنی یا شاعری احساساتی نمی سازد و به این ادیب و عارف بزرگ به مثابه انسانی با پرسش های بنیادین از زندگی نگاه می کند. انسانی که از دل تجربه های شخصی، رنج ها، جدایی ها و کشف های درونی به زبانی جهانی رسیده است. زرین کوب در این مسیر، مثنوی را پلی میان عرفان، اخلاق، تفکر دینی و زندگی روزمره می بیند. سرّ نی کتابی است برای کسانی که می خواهند بدانند چرا مثنوی بعد از قرن ها هنوز خوانده می شود، هنوز تأثیر می گذارد و هنوز قابلیت گفت وگو با انسان معاصر را دارد. ...
برگشتن به پریشانی ملودی ها
گسستگیِ غیرقابل درک می انجامد؛ مثلاً اشاره به کرگدن وقت می فهمد (ص 72) در کنار لبخند بیمار تو ، اگرچه حاوی یک تصویر قدرتمند است، اما فقدان یک رابطه منطقی یا حسی-عاطفی، این تصویر را به یک عنصر زبانی فاقد ارجاع تبدیل می کند. خواننده ناچار می شود وقتی را صرف کند برای رمزگشایی از ارتباط بین عناصر، که این خود بر خلاف کارکرد اصلی شعر مدرن است که باید در عین چالش برانگیز بودن، لذت فهم را نیز ارائه دهد. به عبارت دیگر، شاعر از حضور فیلسوفان بزرگ برای سنگین کردن کلام استفاده می کند، اما زبان شعری نتوانسته است به اندازه کافی این مفاهیم را در خود هضم کند. انگار این نام ها صرفاً به عنوان ارجاعات روشنفکرانه ...
نبرد اسطوره و نوستالژی، دو روایت شاخص از صحنه تئاتر فجر
...> نمایش های همای به کارگردانی ابراهیم رهگذر و کازابلانکا به کارگردانی شیما محمدی، دقیقاً دو قطب این طیف را نمایندگی می کنند. اولی، روایتی است چندلایه و عمیقاً ایرانی که با تیغ تند طنز به نقد سیستم هنری می پردازد، و دومی، اقتباسی جسورانه و خوش ساخت از یک شاهکار جهانی است که می کوشد حس نوستالژی و درام عاشقانه را بر صحنه زنده کند. این گزارش تحلیلی با کنار هم نهادن این دو اثر متضاد و مکمل، می کوشد تصویری از گستره، قدرت و البته چالش های تئاتر معاصر ایران در یکی از مهم ترین رویدادهایش ترسیم کند. نمایش همای به نویسندگی و کارگردانی ابراهیم رهگذر، مانند یک جواهر تراش خورده و پیچیده در میان ...
